Bohaterki Marie Kreutzer często znajdują się w punkcie, w którym dłużej już nie da się udawać, że wszystko jest w porządku. Są o krok od zmiany, o krok od rozpadu, o krok od wyzwolenia. To z tego momentu przesilenia wyrasta jedna z najbardziej konsekwentnych filmografii współczesnego kina europejskiego.
Program sekcji
Z sześcioma filmami fabularnymi na koncie imponująca kariera scenarzystki i reżyserki Marie Kreutzer nabiera rozpędu i nic nie wskazuje na to, by miała zwolnić. Od debiutanckiego Klasa średnia bez ojca (2011) po najnowszy Gentle Monster (2026), który niedawno miał premierę w konkursie głównym festiwalu w Cannes – gdzie osiągnął rzadko spotykany sukces dla art house'owego filmu, trafiając do amerykańskiej platformy streamingowej oraz zapewniając sobie dystrybucję na wielu rynkach na całym świecie – pozycja austriackiej autorki stale rośnie, a świat filmu coraz uważniej śledzi jej twórczość.
O krok od wyzwolenia. Kobiecy kanon Marie Kreutzer to inauguracyjna retrospektywa prezentująca sześć pełnometrażowych filmów artystki: Bez ojca (2011), Gruber nas opuszcza (2015), Byliśmy cool (2016), Ziemia pod nogami (2019), W gorsecie (2022) oraz Gentle Monster (2026).
Urodzona w 1977 roku w Grazu Marie Kreutzer należy do grona najbardziej uznanych austriackich reżyserek. Po ukończeniu alternatywnej szkoły o profilu artystycznym studiowała scenopisarstwo i dramaturgię w Akademii Filmowej w Wiedniu. W całej swojej konsekwentnie rozwijanej filmografii, którą podczas 26. MFF TAURON Nowych Horyzontów będzie można zobaczyć w układzie chronologicznym, jawi się jako twórczyni niezwykle ciekawa świata i wytrwała humanistka. To filozoficzne podejście, traktujące sprawczość, jednostkę oraz społeczny potencjał człowieka, jako punkt wyjścia do poważnych rozważań moralnych i egzystencjalnych, stanowi fundament scenariuszy Kreutzer.
Ziemia pod nogami, reż. Marie Kreutzer
Dla bohaterek i bohaterów jej filmów wolność i wyzwolenie – czy to od codzienności, czy od murów zamku – pozostają zawsze gdzieś na horyzoncie, podobnie jak samorealizacja, poczucie harmonii, godność, a dla niektórych być może nawet szczęście. Jej twórczość stanowi więc przewodnik po trudnościach, konfrontacjach, życiowych zakrętach, na jakie napotykają jednostki w nieodkrytych rejonach współczesnego świata i zarazem jest opowieścią o tym, co czyni nas ludźmi. Filmy Kreutzer, nigdy moralizatorskie ani dydaktyczne, przedstawiają rzeczywistość, w których bohaterowie – zarówno nędzarze, jak i księżniczki – stają twarzą w twarz z własną prawdą. To właśnie poprzez te bogato wykreowane konfrontacje stają się w pełni sobą: rozkwitając, walcząc o przetrwanie lub ponosząc porażkę.
Jej twórczość można częściowo opisać jako zbiór precyzyjnie wyważonych, a zarazem zaskakująco przystępnych opowieści, zamieszkanych przez niezapomniane postaci, które po osiągnięciu punktu krytycznego wytyczają na naszych oczach nowe ścieżki. Wszystkie te historie, napisane przez Kreutzer (z wyjątkiem Gruber nas opuszcza, jej jedynego filmu współtworzonego z innym scenarzystą), stają się narzędziem do uchwycenia istoty współczesnej kondycji człowieka w zachodnim świecie – wraz z jej słabościami i możliwościami. Jednocześnie pokazują niezwykły talent reżyserki do tworzenia wielowymiarowych bohaterów oraz prowadzenia aktorów w niezwykle sugestywny i przekonujący sposób.
Gruber nas opuszcza, reż. Marie Kreutzer
Przyglądając się najnowszym filmom Kreutzer, łatwo zauważyć, że szczególne miejsce zajmują w nich bohaterki – czasem delikatne, czasem buntownicze – które ze względu na okoliczności swojego życia znajdują się na granicy załamania. Niezależnie od tego, czy są filarami swoich społeczności (jak Stella, niespokojna bohaterka Byliśmy cool), czy kobietami wyniesionymi na piedestał (jak cesarzowa Elżbieta Austriacka, bohaterka W gorsecie), kobiety w filmach Kreutzer pozostają o krok od wyzwolenia – o ile tylko odważą się po nie sięgnąć.
Do tego dochodzą kolejne bohaterki Kreutzer: nieszczęsna Mizzi (Bez ojca), pracoholiczka Lola (Ziemia pod nogami), awangardowa muzyczka Lucy oraz policjantka Elsa (Gentle Monster) – wszystkie teoretycznie zdolne do stawienia czoła własnym problemom, a jednak zmagające się z czymś znacznie trudniejszym: koniecznością zatrzymania się, ponownego przyjrzenia się swojemu życiu i podjęcia decyzji, które mogłyby odmienić ich los. Skupienie Kreutzer na wyborach dokonywanych przez kobiety stanowi jeden z najważniejszych motywów jej twórczości i integralną część jej praktyki artystycznej. To, czy jej bohaterkom uda się zawalczyć o zmianę, zależy wyłącznie od nich.
Byliśmy cool, reż. Marie Kreutzer
Nie ulega wątpliwości, że Marie Kreutzer wypracowała sobie miejsce w kanonie współczesnego kina autorskiego. Artystka, która w pełni zasługuje na uwagę i światło reflektorów, przez lata doskonaliła swój warsztat jako wyrazista opowiadaczka historii i twórczyni o niepodrabialnym głosie. Dziś zapraszamy widzów i widzki do spotkania z tą wyjątkową artystką podczas retrospektywy O krok od wyzwolenia. Kobiecy kanon Marie Kreutzer.
Dorota Lech