Jej filmy da się rozpiąć na mapie Stanów Zjednoczonych między Kalifornią, Kentucky, Nowym Jorkiem, Vermontem i Teksasem. Stanów umysłu jest w nich o wiele więcej, a granice między nimi przekracza się tu bez ostrzeżenia. Oto retrospektywa twórczości tegorocznej laureatki Indie Star Award. Kuratorką sekcji jest Adriana Prodeus.
Program sekcji
Amerykańska reżyserka została tegoroczną laureatką Indie Star Award, nagrody TAURON American Film Festival dla uznanych twórców i twórczyń kina niezależnego. Podczas 17. edycji festiwalu pokażemy retrospektywę jej filmów – od debiutanckiego Masła na zasuwce po tegoroczne Chasing Summer. Josephine Decker przyjedzie do Wrocławia, odbierze nagrodę i spotka się z publicznością.
Decker zna drogę do Kina Nowe Horyzonty bardzo dobrze. W 2014 roku przyjechała na 14. Nowe Horyzonty z debiutanckim Masłem na zasuwce (Butter on the Latch), a jesienią tego samego roku jej drugi film, Łagodnie i czule (Thou Wast Mild and Lovely), miał polską premierę na 5. American Film Festival. Cztery lata później Madeline i Madeline (Madeline's Madeline) pokazaliśmy na 18. Nowych Horyzontach w sekcji Trzecie Oko: Girlhood, a w 2019 roku ten sam film trafił do Kanonu, którym 10. American Film Festival, za pomocą formatywnych dla wydarzenia tytułów, podsumowywał swoją pierwszą dekadę. Zaledwie rok później sprowadziliśmy na AFF prosto z Berlina Shirley. Od tamtej pory nie zamknęliśmy i nie planujemy zamykać przed nią drzwi na zasuwkę.
Bez GPS-u
Zanim zadebiutowała w fabule, Decker kręciła dokumenty i grała u twórców z kręgu mumblecore'u, m.in. u Joego Swanberga, który później wystąpił w Łagodnie i czule. Jest też performerką. W 2010 roku Marina Abramović przez kilka miesięcy siedziała w nowojorskim MoMA naprzeciwko kolejnych gości. W ostatnim dniu performansu Decker, która czekała na swoją kolej 31 godzin, zajęła krzesło po drugiej stronie stołu i zdjęła sukienkę. Chciała w ten sposób podziękować artystce i odsłonić się przed nią tak, jak Abramović od lat odsłania się przed publicznością. Ochrona wyprowadziła ją z muzeum, a scenę tę zobaczyć można w filmie Marina Abramović: artystka obecna.
Z dokumentu wyniosła sposób pracy, o którym opowiadała w rozmowie z Sundance Institute: kręcić za niewielkie pieniądze i budować film w montażu. Scenariusz traktuje jako punkt startowy. Trasę wyznacza dopiero to, co wydarzy się na planie z aktorami, i to, co zobaczy później na stole montażowym. Josephine wraca do metafory podróży w rozmowie z portalem Women and Hollywood, mówiąc: „Umysł to kapryśny, wciąż zmieniający się przewodnik”.
Końskie zaloty, reż. Josephine Decker
Najwięcej powiedzą o niej jednak same filmy. Które z nich zobaczycie we Wrocławiu?
Stany na mapie, stany umysłu
Retrospektywę otwierają dwa wczesne filmy, w których Decker wyprowadza kamerę z miasta. W Maśle na zasuwce Sarah po rozstaniu wyjeżdża z Nowego Jorku na festiwal muzyki bałkańskiej w lasach kalifornijskiego Mendocino, a improwizowany, mikrobudżetowy dramat w pewnym momencie skręca w stronę horroru, pracując na granicy jawy i snu. W Łagodnie i czule, balladzie inspirowanej prozą Johna Steinbecka, na farmę w Kentucky trafia do sezonowej pracy Akin (Joe Swanberg). Fascynacja, która rodzi się między nim a Sarah, córką gospodarza, przybiera coraz bardziej niepokojący obrót.
Masło na zasuwce, reż. Josephine Decker
W dwóch kolejnych filmach sztuka zaczyna żywić się życiem. W Madeline i Madeline reżyserka nowojorskiej grupy teatru fizycznego (Molly Parker) wplata w spektakl prywatną historię nastoletniej Madeline (Helena Howard, którą Decker wypatrzyła na szkolnym konkursie aktorskim, gdy ta miała 15 lat) i jej relację z nadopiekuńczą matką (Miranda July). Film otwiera zdanie „Emocje, których doświadczasz, nie są twoje”, a David Ehrlich z IndieWire nazwał go jednym z najodważniejszych amerykańskich tytułów XXI wieku. W Shirley Elisabeth Moss gra Shirley Jackson, autorkę Nawiedzonego domu na wzgórzu. Pisarka i jej mąż (Michael Stuhlbarg), profesor w Bennington College w Vermoncie, przyjmują pod swój dach młode małżeństwo. Shirley szybko zaczyna traktować nową lokatorkę jako materiał na kolejną powieść. Film wyprodukowała Christine Vachon, również laureatka Indie Star Award, a Decker dostała za niego w Sundance specjalną nagrodę jury za kino autorskie.
Madeline i Madeline, reż. Josephine Decker
W Chasing Summer, najnowszym filmie i głównym punkcie retrospektywy, Decker zmienia bieg i kręci komedię romantyczną, z żartami o seksie i nostalgią za latami dwutysięcznymi. Jamie (Iliza Shlesinger, autorka scenariusza) pracuje w pomocy humanitarnej i jeździ od jednej katastrofy naturalnej do drugiej. Kiedy partner zostawia ją dla młodszej kobiety, a ona sama traci pracę, po dwudziestu latach wraca do rodzinnego miasteczka w Teksasie. Zamieszkuje u rodziców (Megan Mullally i Jeff Perry) i zatrudnia się przy konserwacji podupadłej wrotkarni. W okolicy czeka na nią też były chłopak. Decker, która sama dorastała w Teksasie, mówiła Sundance Institute, że „dojrzewanie i wiek średni mają ze sobą wiele wspólnego”. Komediowy zwrot podzielił krytykę: IndieWire uznało, że dawnej Decker już nie ma, Screen Daily zobaczyło w filmie bystrą, zmysłową komedię dla szerokiej publiczności. Zanim wybierzecie stronę, weźcie pod uwagę, że reżyserka występuje w trupie klaunów w Los Angeles.
Chasing Summer, reż. Josephine Decker
Tegoroczną trasę dopełniają przewrotne, ośmiominutowe Końskie zaloty (A Stable Marriage), które miały premierę na SXSW. Co nas kręci, głęboko podnieca, a co naprawdę doprowadza do szaleństwa? Możliwość stworzenia stabilnego związku z drugą osobą opiera się na zaakceptowaniu faktu, że wszyscy jesteśmy stuknięci. Nie inaczej jest w filmie Decker. Mąż wraca do domu i pyta, czy dzieci już wróciły, gdy zastaje żonę zajętą w ogródku. Okazuje się, że mężczyzna i kobieta odgrywają w tym małżeństwie role jeźdźca i konia. Ale jakie naprawdę relacje panują w tej parze? Możemy tylko zgadywać. Tę niezwykłą erotyczną miniaturę Decker portretuje w najbanalniejszym otoczeniu, pokazując, jak może działać wyobraźnia.
W programie:
- Masło na zasuwce (Butter on the Latch, 2013)
- Łagodnie i czule (Thou Wast Mild and Lovely, 2014)
- Madeline i Madeline (Madeline's Madeline, 2018)
- Shirley (2020)
- Chasing Summer (2026)
- Końskie zaloty (A Stable Marriage, 2026)
Indie Star Award to nagroda TAURON American Film Festival dla uznanych twórców i twórczyń kina niezależnego. W poprzednich latach otrzymali ją m.in. Agnès Varda, Todd Solondz, John Waters, Nina Menkes i Jesse Eisenberg, a w 2025 roku Susan Seidelman i Alexandre O. Philippe.