Madame X – absolutna władczyni
Monstrualna kobiecość nigdy nie miała się tak dobrze. Zwabione obietnicą feminizmu naiwniaczki lądują na pokładzie podstępnego okrętu. Kapitanką jest Madame X – narcystyczna, charyzmatyczna osobowość żądna władzy, ze skłonnością do tortur. Kobiety podporządkowują się jej z masochistyczną przyjemnością, nie widząc, że reprodukują wzorce patriarchatu. W chwili premiery film, przy którym pracowała m.in. Yvonne Rainer (retrospektywa na 24. NH), wywołał burzę w środowiskach kobiecych, a po przeczytaniu negatywnych recenzji twórczynie poparła sama Elfriede Jelinek. Estetyzacja władzy i przejęcie male gaze przez jego ofiary doprowadza do powstania komicznej tragedii. Oskarżana o mizoginię Ulrike Ottinger weszła jednak w polemikę z krytyczkami zarzucającymi jej obrazowi obłudę. Przedstawiona przez nią niemożność wyjścia poza ograniczenia męskocentrycznej wyobraźni współgra z artykułem Laury Mulvey Kino narracyjne a przyjemność wzrokowa z 1975 roku. Skoro male gaze wyraża i przekracza lęk kastracyjny, to fetyszyzacja ciała kobiety jako obiektu doprowadza do wynaturzeń. Także tych kobiecych, w ramach których – udowadniając ciągły brak wpisany w żeńską tożsamość – eliminuje się niedowiarków, ekskomunikuje, dokonuje egzekucji. Piekielnie krwawa zemsta budzi lęk zamiast rozkoszy buntu. Madame X... za pół wieku wyda z siebie Krwawą hrabinę.
Seanse
Urlike Ottinger
Artystka i reżyserka niemiecka. Studiowała na ASP w Monachium. Lata 60. spędziła w Paryżu, malując i fotografując. W 1973 roku w Berlinie, gdzie mieszka do dziś, założyła własną firmę produkcyjną. W tym samym roku zrealizowała też pierwszy dokument – Laokoon i synowie, a pięć lat później nakręciła surrealistyczny pełny metraż X – absolutna władczyni, w którym wystąpiła ikona undergroundu Tabea Blumenschein z grupy Die Tödliche Doris. W latach 80. zajmowała się również scenografią teatralną, m.in. do sztuk Elfriede Jelinek, której Pożegnanie wystawiła w 2000 roku na deskach Berliner Ensemble. Na oryginalną, interdyscyplinarną twórczość Ottinger składają się zarówno dokumenty, jak i filmy fabularne oraz eksperymentalne, są to często poszukiwania artystyczne na pograniczu tych form. Ottinger staje w kontrze do konwencjonalnych środków wyrazu, poszukując inspiracji w innych niż oficjalne porządkach i tradycjach, szczególnie w kulturach Wschodu. Odkąd zrealizowała ośmiogodzinną Tajgę, stale stawia widzom wyzwania. Będąc jednocześnie reżyserką, scenarzystką, producentką oraz operatorką, tworzy dzieła absolutnie autorskie.
Wybrana filmografia
1978 Madame X - absolutna władczyni / Madame X - Eine absolute Herrscherin / Madame X: An Absolute Ruler (co-dir.)
1984 Dorian Gray w zwierciadle prasy brukowej / Dorian Gray im Spiegel der Boulevardpresse / Dorian Gray in the Mirror of the Yellow Press
1989 Mongolska Joanna D'Arc / Johanna D'Arc of Mongolia
2002 Südostpassage / Southeast Passage
2011 Pod śniegiem / Unter Schnee / Under Snow
2016 Cień Chamissa / Chamissos Schatten / Chamisso's Shadow
Tabea Blumenschein
(1952–2020) W latach 80. była artystką związaną z zachodnioberlińską sceną zwaną Geniale Dilletanten. Od 1980 roku często współtworzyła prace grupy Die Tödliche Doris. Początkowo zyskała uznanie dzięki serii filmów eksperymentalnych, w których wcielała się w role reżyserki, aktorki i projektantki kostiumów. W 1975 roku wraz z Valeską Gert i Ulrike Ottinger wyprodukowała swój pierwszy film Uwiedzenie niebieskich marynarzy. Pracowała przy licznych projektach filmowych Die Tödliche Doris, w tym Das Graupelbeerhuhn (1982) i Alice und das Meer (1983). W ramach działalności muzycznej brała udział w nagraniach albumów Die Tödliche Doris Unser Debut (1985) i Chöre und Soli (1983). Zaprojektowała większość kostiumów grupy i brała udział w performansach na Helgolandzie, w Berlinie i Nowym Jorku. Tabea Blumenschein zyskała również uznanie jako artystka wizualna. Pod koniec lat 70. i w latach 80. była częścią młodej, alternatywnej sceny artystycznej w Berlinie Zachodnim. Stworzyła też serię rysunków do albumu Die Tödliche Doris Reenactment (I) (2019).
Wybrana filmografia
1975 Uwiedzenie niebieskich marynarzy / Die Betörung der blauen Matrosen / The Enchantment of the Blue Sailors (co-dir.)
1972/73 Laokoon i synowie. Dzieje przemian Esmeraldy del Rio / Laokoon & Söhne/ Laocoon and Sons: The Story of the Transformation of Esmeralda del Rio (co-dir.)
1978 Die Dollarprinzessin
1978 Madame X – absolutna władczyni / Madame X – Eine absolute Herrscherin / Madame X: An Absolute Ruler (co-dir.)
1982 Sportliche Schatten – Kunst in Krisenzeiten
1985 Zagarbata