Podobno od nieustannego scrollowania zanika widzenie peryferyjne. Jeśli tak, to co właściwie tracimy? Może to tylko drobiazg, jak coraz częściej potłuczone lusterka boczne w samochodach. A może coś znacznie większego – zdolność wychwytywania tego, co nie mieści się w centrum kadru. Tego, co nieostre, nieuprzywilejowane, ledwo słyszalne. A gdyby spróbować patrzeć inaczej? Rozszerzyć spojrzenie na to, co zwykle umyka? Czy widzenie „kątem oka” może stać się sposobem na bardziej uważne, czulsze rozumienie świata? W programie Widzenie Peryferyjne przesuwamy uwagę z centrum na marginesy: na ostatnie rave’y przed pełnoskalową inwazją Rosji na Ukrainę; zahipnotyzowany tłum wpatrzony w płonącą katedrę Notre Dame; mieszkankę gruzińskiej wioski, która szukając złomu przecina kabel światłowodowy łączący Gruzję i Armenię; aktorkę czasów wczesnego Hollywood, która w drodze do założenia własnego studia filmowego przeobraża się w polską hrabinę; relację ze sztuczną inteligencją, w której zacierają się granice pomiędzy technologią a emocjonalną więzią; aż po odnajdywanie radości w najprostszych, codziennych przedmiotach, jak ogrodowy zraszacz. Zapraszamy na podróż filmowymi peryferiami – tam, gdzie obraz nie jest ostry, ale być może właśnie dlatego widzi więcej.
Weronika Adamowska, kuratorka
Immersyjny film Alice Brygo przenosi nas w sam środek oszołomionego tłumu wpatrzonego w pożar, pozostający poza kadrem. Niewidoczny dla oka ogień staje się polem projekcji lęków, interpretacji i napięć społecznych, narastających w atmosferze niepewności. Punktem wyjścia dla Brygo były obrazy pożaru katedry Notre-Dame w 2019 roku, przetworzone za pomocą fotogrametrii i sound designu. Artystka rekonstruuje zbiorowe doświadczenie szoku, ukazując społeczeństwo zagubione między informacją a plotką, podatne na konflikty i zbiorową psychozę.
Artystka wizualna i reżyserka, urodzona w 1996 roku w Montpellier. Ukończyła École nationale supérieure des Arts Décoratifs (2019) oraz Le Fresnoy (2022). Jej praktyka artystyczna lokuje się na pograniczu dokumentu, kina fantasy oraz instalacji artystycznej. Łącząc surowy realizm z surrealistyczną fikcją, Brygo tworzy opowieści na pograniczu snu i rzeczywistości, badając niepokoje pokoleniowe w obliczu kruchej współczesności. Jej filmy funkcjonują zarówno w obiegu kinowym, jak i galeryjnym.
2020 Peripheral Islands
2021 Soum
2022 Płomienne głosy / Le mal des ardents / Ardent Other
W Polsce lat 90. i 2000. obrazy kreowane przez Hollywood funkcjonowały nie jako fantazja, lecz jako cel, do którego dążyło młode pokolenie. Zuza Banasińska powraca do krajobrazów, z których te obrazy się wywodzą: planów filmowych w Kalifornii, Islandii i Australii, kopalni przekształconych w parki rozrywki oraz przemysłowych i wojskowych nieużytków. Podróży tej towarzyszy pozornie nieograniczony green screen, zachęcający do konfrontacji z mechanizmami własnej wyobraźni. Film splata tę wędrówkę z historią Olgi Petrovej – aktorki, która w pierwszych dekadach Hollywood założyła własne studio filmowe i wykreowała swoją tożsamość na nowo.
Osoba artystyczna i reżyserska urodzona w 1994 roku w Warszawie, mieszkająca w Amsterdamie. W swojej praktyce bada kwestię reprodukcji obrazów oraz ich wpływ na powielanie systemów, podmiotowości i ciał, pracuje z archiwami z perspektywy queer. Tworzy eseje filmowe i instalacje łączące materiał found footage, dokumentalny i inscenizowany. Jej krótki metraż Grandmamauntsistercat był nominowany do Europejskiej Nagrody Filmowej i prezentowany m.in. na MFF w Rotterdamie i Berlinale, gdzie otrzymał nagrodę Teddy. Obecnie pracuje nad pełnometrażowym debiutem.
2018 I Didn’t Go to Crimea and All I Got Was This Alien Message (short)
2021 The House that Shadows Built (short)
2024 Grandmauntsistercat (short)
2026 Kontrewers (short)
W przestrzeni Wytwórni Filmowej im. Ołeksandra Dowżenki w Kijowie jeszcze przed atakiem Rosji został zorganizowany rave pod szyldem Cxema. Kamera towarzyszyła młodym uczestni(cz)kom intymnego, a zarazem masowego nocnego rytuału, w którym odzyskują swoje postrewolucyjne miasto, doświadczając chwilowej, intensywnej wolności. W 2023 roku Khimei i Malashchuk postanowili stworzyć remake filmu i wrócić do tego samego wydarzenia w radykalnie odmienionych realiach. Po pandemii i inwazji Rosji na Ukrainę rave zostaje odtworzony z udziałem nowych osób, w cieniu ciągłego zagrożenia, widzimy rzeczywistość, która jeszcze kilka lat wcześniej wydawała się niewyobrażalna.
Ukraiński duet artystyczny i filmowy, działający od 2016 roku. Tworzą na pograniczu dokumentu i fikcji, badając najnowszą historię Ukrainy oraz wpływ postimperialnych struktur władzy na młode pokolenie. Poprzez wielokanałowe instalacje wideo i filmy ukazują fragmentaryczny charakter rzeczywistości, w której pamięć zbiorowa splata się z osobistym doświadczeniem. Laureaci PinchukArtCentre Prize (2020) i VISIO Young Talent Award (2021), prezentowali prace m.in. na Biennale w Wenecji i Kijowie oraz na Baltic Triennial.
2017 Dedykowane młodzieży świata / Dedicated to the Youth of the World
2017 Kyiv’s Youth Leaving a Grocery Store
2018 State Institution
2018 In Memory Antonina Mykolaivna on Lost Love
2018 To Whom Have You Abandoned Us, Our Father!
2019 Dedykowane młodzieży świata II / Dedicated to the Youth of the World II
2020 Live Stream
2021 So They Won’t Say We Don’t Remember
2021 New City of Friends
2021 1967 – …
2021 How It’s Made
2023 View of the Temporarily Occupied Left Bank of the Kherson
2023 Explosions Near the Museum
2023 Dedicated to the Youth of the World III
2024 You Shouldn't Have to See This
2024 Additional Scenes
2025 Open World
2026 Affirmations
Inspiracją do realizacji filmu była historia Hayastan Shakarian, pochodzącej z gruzińskiej wsi starszej kobiety, która w 2011 roku, zbierając złom, miała przypadkowo przeciąć kabel światłowodowy, czym spowodowała internetowy kryzys w regionie. Artystka wykorzystuje tę opowieść, by zbadać niewidzialną, a zarazem kruchą infrastrukturę cyfrową oraz związane z nią nierówności ekonomiczne i wykluczenie. Warstwę wizualną ukazującą produkcję światłowodów łączy z czakrulo – średniowieczną gruzińską pieśnią o chłopach na progu buntu przeciwko feudalnemu panu – tworząc tym samym opowieść o współczesnym wyzysku, globalnej gospodarce i napięciach społecznych.
Polsko-brytyjska artystka interdyscyplinarna mieszkająca w Berlinie. W swojej pracy koncentruje się na badaniu struktur społecznych oraz politycznych podtekstów codzienności. Tworzy performanse, wideo i instalacje realizowane we współpracy z innymi osobami, poszukując kolektywnie emancypacyjnych idei i wyobrażeń przyszłości. Swoje prace prezentowała m.in. na Manifesta 14 w Prisztinie oraz w Kunsthalle Wien. Stypendystka DAAD Artists-in-Berlin Program. Obecnie prowadzi badania doktorskie w Goldsmiths na Uniwersytecie Londyńskim.
2011 Broniów Song
2014 Tear Dealer
2014-15 Dreamed Revolution
2016-17 My Friend’s Job
2017 What If As If
2017-18 The Royals
2019 The Aliens Act
2020 Hírdalcsokor / News Medley
2020 NOVA
2021 Dark Fibres
2022 The Feast
2022 Sister Flats
2024 Propagate
Noc. Przestronny dach gdzieś w środku miasta, pośrodku dziewczyna w hipnotycznym tańcu z ogrodowym zraszaczem. Całość dopełnia energetyczna muzyka autorstwa samego Tillmansa.
Niemiecki artysta koncentrujący się przede wszystkim na fotografii, realizuje także instalacje przestrzenne, prace wideo i muzyczne. Tworzy zarówno zdjęcia analogowe i cyfrowe, jak i obrazy bez użycia aparatu, badając granice medium fotograficznego oraz sposoby postrzegania rzeczywistości. Jego prace często funkcjonują w formie rozbudowanych instalacji site-specific, w których obrazy różnych skal i formatów zestawiane są bez hierarchii. Od 2016 roku wydaje muzykę we własnym labelu. Mieszka i pracuje w Berlinie oraz Londynie.
2016 Make It Up As You Go Along
2017 It’s Completely Changed
2020 Can’t Escape Into Space
2021 Insanely Alive
2023 Your Body Is Yours
2024 We Are Not Going Back
2026 Warm Star
Nowa rakietka do ping-ponga przywołuje wspomnienia Tianjiego o dawnym koledze ze studiów, z którym często grał. Gdy reżyser rozważa ponowne nawiązanie kontaktu, natrafia na wpis w mediach społecznościowych, ujawniający zaskakujące preferencje polityczne znajomego, który głosował w wyborach w USA. Szukając odpowiedzi, Tianji zwraca się do asystenta głosowego AI, lecz rozmowa prowadzi go coraz głębiej w sferę wspomnień, gdzie granice między osobistą relacją a polityką zaczynają się zacierać.
Urodzony w północnych Chinach reżyser porusza się między dokumentem a fikcją, rzeczywistością a animacją, poszukując, splatając i ukazując delikatne, a zarazem surowe relacje między jednostką, życiem i społeczeństwem.
2025 Ping Pong (short)