en

Uliisses

reż. Werner Nekes
RFN 1980 / 94’
napisy: polskie i angielskie

W dorobku Wernera Nekesa Uliisses jest filmem niezwykłym. Po raz pierwszy reżyser, który podstawą swojej filmowej twórczości uczynił antyliterackość, sięgnął po materiał literacki. Inspiracją dla scenariusza stały się trzy dzieła: Odyseja Homera, Ulisses Jamesa Joyce’a oraz eksperymentalna sztuka Neila Orama The Warp (ten 22-godzinny spektakl zrealizowany przez Kena Campbella w 1979 roku przeszedł do historii teatru awangardowego oraz znalazł się w Księdze rekordów Guinnessa). Nekes fragmenty tego przedstawienia wplótł w opowieść o podróży przez życie, ale też przez historię kina. W poszczególnych częściach, których nazwy nawiązują do podróży Odyseusza, widzimy drogę bohaterów. Odyseuszem/Bloomem jest tu Uli, fotograf z Zagłębia Ruhry, Penelopą/Molly – jego modelka, a Telemacha/Stefana Dedalusa zastępuje Phil – bohater sztuki Orama. Dialogi z literackich pierwowzorów przeplatają się z obrazami współczesnej Anglii i Niemiec, teatralne sceny z filmowymi eksperymentami właściwymi dla kina Nekesa.

Uliisses to jedno z najbardziej radykalnych formalnie dzieł artysty, w którym możemy zobaczyć pełnię jego stylu. I poczucia humoru. Przeobrażenie literatury w Lichteratur – pisanie światłem.

Opracowanie: Marta Miś

nagrody

Mannheim IFF 1982 – Goldener Filmdukat; London IFF 1982 – Film of the Year; German Film Critics Award 1984 – Best Film; Ann Arbor IFF 1986 – Best Experimental Feature

Werner Nekes

niemiecki artysta, od lat 60. XX wieku tworzący eksperymentalne filmy i sztukę wideo, kolekcjoner i wykładowca. Urodził się w 1944 roku w Erfurcie, studiował lingwistykę i psychologię we Freiburgu. W 1964 roku przeniósł się do Bonn i stanął na czele uniwersyteckiego klubu filmowego, przyjaźniąc się z filmowcami i innymi artystami, m.in. z Dore O., jego późniejszą współpracowniczką i partnerką życiową. Sam zaczął malować w 1965, eksperymentując z różnymi technikami i materiałami, zaczął też kręcić filmy najpierw na taśmie 8 mm, potem 16 mm. Jego celem stało się uwolnienie filmu od klasycznej narracji i psychologii, zwrot ku strukturze i pierwotnym filmowym jakościom.

Filmografia:

1965 Tom Doyle i Eva Hesse / Tom Doyle und Eva Hesse / Tom Doyle and Eva Hesse (short)

1966 Falstart / Fehlstart / The False Start (short)

1966 Start / The Start (short)

1966 Przedmiot / Artikel / The Item (short)

1967 Łuk / Bogen / The Bow (short)

1967 Cięcia dla ABABA / Schnitte für ABABA / Cuts for ABABA (short)

1967 cip cip cip / put-putt / chick, chick, chick (short)

1967 jüm-jüm (short, co-dir.)

1967 Seminarium / Das Seminar / The Seminar (doc., co-dir.)

1967 gurtrug nr 1 / gurtrug Nr. 1 / gurtrug no. 1 (short)

1967 gurtrug nr 2 / gurtrug Nr. 2 / gurtrug no. 2 (short)

1967 Bo nikt nie wie o tym / Ach wie gut, daß niemand weiß / Oh, I Am Glad That Nobody Knew (short)

1967 C/iało / K/örper / B/ody (short)

1967 Filmy drapane, kąsane, naświetlane, dziurawione i łatane / Kratz-, Beiß-, Licht-, Loch- und Flickerfilme / Scratch, Bite, Light, Hole and Patch Movies

1967 Operacja / Operation / The Operation (short)

1968 vis-à-vis (short)

1968 Film grupowy / Gruppenfilm / The Group Movie (short)

1968 Zipzibbelip (short)

1968 Mamo, tam stoi mężczyzna / Mama, da steht ein Mann / Mama, There’s a Man Standing There (short)

1968 Walka Tarzana z gorylem / Tarzan’s Kampf mit dem Gorilla / Tarzan’s Fight with the Gorilla (short)

1968 Mucząca krowa / Muhkuh / The Moo-Cow (short)

1968 Kelek

1965–1969 Palimpsest

1969 Mgławica / Nebula

1970 Abbandono (short)

1971 Spacecut

1972 T-WO-MEN

1972 Z Altony / Aus Altona / From Altona (short)

1973 Arbatax (short)

1973 Otomana / Diwan / The Divan

1974 Makimono (short)

1975 Photophthalmia (short)

1976 Amalgamat / Amalgam

1976 Falun (short)

1977 Lagado

1978 Mirador

1978 Bei der Lichtbildnerin (short)

1979 Horly (short)

1979 Hurrycan

1979 Mała noc / Little Night (short)

1980 Peggy i inni lub gdzie są awangardowcy? / Peggy und die anderen oder Wer trägt die Avantgarde? / Peggy and the Others or Who Carries the Avant-Garde? (co-dir.)

1981 Beuys (short, co-dir.)

1980 Uliisses

1982 Nekes (doc., co-dir., short)

1982 Spojrzenie ze zgodnego więzienia / Blick aus dem harmonischen Gefängnis / A Look from the Harmonious Prison (short)

1983–1985 Optyczne abecadło / Optisches ABC / Optical ABC

1985 Johnny Flash

1986 Media Magica I – Film przed filmem / Media Magica I – Was geschah wirklich zwischen den Bildern? / Media Magica I – Film Before Film (doc.)

1988 Archeologia filmu / Vorgeschichte des Films / The Archeology of Film

1992 Mitchell Feigenbaum (short, co-dir.)

1993–1996 Światowy teatr cieni, I–IX / Schattentheater der Welt, I–IX / The Shadow Theatre of the World, I–IX (video, doc.)

1995 Anthony Moore – muzyk / Anthony Moore – Musician (video)

1995 Aus der Meistergilde der Schüttelreimer (video)

1996 Media Magica II – Co się kryje za obrazem / Media Magica II – Durchsehekunst / Media Magica II – Beyond the Image (doc.)

1996 Media Magica III – Ożywione obrazy / Media Magica III – Belebte Bilder / Media Magica III – Pictures Come to Life (doc.)

1996 Media Magica IV – Wielotysięczny seans filmowy / Media Magica IV – Vieltausendschau / Media Magica IV – Multi-Thousand Picture Show (doc.)

1996 Media Magica V – Obraz i przestrzeń / Media Magica V – Bild-Raum / Media Magica V – The Ambiguous Image and Space (doc.)

1996 Media Magica VI – Cudowny bębenek / Media Magica VI – Wundertrommel / Media Magica VI – The Magic Drum (doc.)

1997 Dzień malarza / Der Tag des Malers / The Day of the Painter

2004 Teatr cieni Richarda Bradshawa / Richard Bradshaw’s Shadowtheater / Richard Bradshaw’s Shadow Theatre

2008 Loplop (short)

Opracowanie: Marta Miś

Twórcy

reżyseria Werner Nekes
scenariusz Werner Nekes, based on The Odyssey of Homer, Ulysses by James Joyce, The Warp by Neil Oram
zdjęcia Bernd Upnmoor
montaż Werner Nekes
muzyka Anthony Moore, Helge Schneider
obsada Volkhart Armin Wölfl, Tabea Bloomenschein, Russel Denton, Shehzad Abbas
producent Werner Nekes
właściciel praw Werner Nekes
język angielski, niemiecki
barwa kolor